Phim Địa đạo: Mặt trời trong bóng tối – Ảnh tư liệu

1. Đặt vấn đề

Phim truyện điện ảnh Việt Nam (sau đây gọi là phim truyện) từ khi đất nước thống nhất đến nay đã 50 năm, một chặng đường nửa thế kỷ với những thành tựu, những giá trị căn cốt, trong đó có những khuynh hướng nghệ thuật. Điều đó được thể hiện không chỉ trong hệ thống các thủ pháp làm phim (được tập trung sử dụng nhiều và tạo dấu ấn sáng tạo đáng kể nhất) không dừng lại ở phương diện kỹ thuật mà đã trở thành nghệ thuật như những yếu tố mới của mỗi giai đoạn phát triển.

Với tư cách là những trào lưu, làn sóng, xu hướng… và chưa thể được xem như một chủ nghĩa, trường phái nghệ thuật, những khuynh hướng nghệ thuật ấy đã ít nhiều tạo dấu ấn trong lịch sử điện ảnh dân tộc, dù chưa thể có sức ảnh hưởng, lan tỏa với điện ảnh các nước khác trong khu vực nói riêng và trên thế giới nói chung. Là một phong cách tác giả, khuynh hướng nghệ thuật là sự thiên về một phía, một hướng nào đó trong hoạt động sáng tạo và trong quá trình phát triển của điện ảnh phim truyện Việt Nam. Trong các phim truyện của nhiều nhà làm phim (tác giả kịch bản, đạo diễn, quay phim, diễn viên, họa sĩ, nhạc sĩ…), có thể xác định, phân tích những vấn đề trọng tâm trong sáng tác các khuynh hướng đó.

Dù được định hướng hay mang tính tự phát, các khuynh hướng ấy đều là kết quả sự sáng tạo của các tác giả ở các mức độ tìm tòi, với ý nghĩa và thành công khác nhau trong làm phim. Có những khuynh hướng chỉ tồn tại trong một giai đoạn (phim “mỳ ăn liền”), nhưng có những khuynh hướng kéo dài nhiều thập kỷ, thậm chí còn tiếp tục trong tương lai (phim lịch sử/ chiến tranh)…

Trong 4 giai đoạn (1975-1986, 1986-2002, 2002-2020, 2020 đến nay), phim truyện đều có những khuynh hướng nghệ thuật với các đặc điểm khác nhau.

2. Một số khuynh hướng nghệ thuật

Khuynh hướng sáng tác theo phương pháp hiện thực xã hội chủ nghĩa

Trong giai đoạn từ 1975-2002, phương pháp sáng tác hiện thực xã hội chủ nghĩa là một khuynh hướng được tiếp nối từ giai đoạn trước, nhưng được nhận thức sâu sắc hơn, gắn kết với tư duy sáng tạo mới và tiếp tục mang đến cho người sáng tác những thành quả sáng tạo đáng khích lệ. Sự tổng hợp nhiều khả năng của văn nghệ dân tộc đã làm cho loại hình phim truyện, chỉ trong một thời gian ngắn xây dựng được nhiều hình tượng con người Việt Nam hiện đại với nếp sống và cách nghĩ, niềm vui và nỗi buồn… Trong đó, ba đặc điểm là tính chiến đấu, phương pháp sáng tác hiện thực xã hội chủ nghĩa và tính dân tộc rõ rệt đã làm cho phim truyện có tính Đảng và tính nhân dân sâu sắc, như đường lối văn nghệ của Đảng Cộng sản Việt Nam đã đề ra.

Khuynh hướng kết hợp chất trữ tình và chất thơ

Điện ảnh thơ (dưới nhiều hình thức khác nhau, cùng với nhạc và múa dân gian) và yếu tố trữ tình, được nhiều nhà làm phim thể hiện tương đối nhuần nhuyễn, trở thành một phần không thể thiếu của phim truyện điện ảnh (Bao giờ cho đến tháng Mười, Cánh đồng hoang, Trăng nơi đáy giếng, Chuyện cổ tích cho tuổi 17… và sau này là Tôi thấy hoa vàng trên cỏ xanh, Tro tàn rực rỡ…) cùng sự xuất hiện những biểu tượng đa nghĩa, giàu giá trị biểu cảm, khiến nhiều phim truyện tăng phần sâu sắc, tinh tế và thú vị, cùng nhiều giá trị tư tưởng, nội dung và nghệ thuật khác.

Chất trữ tình và chất thơ đã có trong nhiều phim của giai đoạn trước, nhưng sau khi thống nhất đất nước, phong cách thơ trong phim truyện có điều kiện phát triển phong phú, sâu sắc hơn. Chất thơ không chỉ biểu hiện trong thủ pháp, trong đường dây cốt truyện và trong đời sống nội tâm mà còn thể hiện trong tính cách nhân vật. Điểm chung của nhiều tác giả, tác phẩm của khuynh hướng này là sự thống nhất trong nhận thức cách phản ánh hiện thực, cách xây dựng hình tượng nhân vật với nhiều góc nhìn mới và có sự phá cách nhất định. Sự xuất hiện phong cách thơ trong phim truyện đã chứng tỏ một trình độ phát triển nhất định của điện ảnh dân tộc.

Là kết quả của khuynh hướng này, từ giữa những năm 1980, nhiều phim truyện đã manh nha những cái mới, những sự đột phá trong cách nhìn, cách phản ánh xã hội và ngôn ngữ thể hiện, trong đó một số phim thể loại hài để lại dấu ấn đổi mới trong những năm giao thời này (Thị trấn yên tĩnh, Dịch cười, Thằng Bờm…).

Khuynh hướng làm phim lịch sử/ chiến tranh

Là khuynh hướng được tiếp nối từ giai đoạn trước, với chất liệu phim lịch sử hay chiến tranh, đội ngũ sáng tác phải luôn tiếp cận gần nhất với khán giả, kịp thời cho ra đời những bộ phim đạt được các giá trị nhiều mặt. Đáng kể nhất là khuynh hướng làm phim lịch sử/ chiến tranh với nhiệm vụ tuyên truyền, kỷ niệm, nhưng vẫn đảm bảo được tính phổ cập cao và được số đông khán giả chấp nhận khi kết hợp các yếu tố giải trí, thương mại, nhưng vẫn mang tính nghệ thuật. Khuynh hướng này là một trong những hướng đi của dạng thức phim được nhà nước đặt hàng, được tiếp tục trong những năm sau này.

Trong khuynh hướng làm phim lịch sử/ chiến tranh, các phim tạo được dấu ấn (Đừng đốt, Những người viết huyền thoại, Mùi cỏ cháy, Địa đạo…) với nét độc đáo dân tộc bộc lộ rõ nét khi tác giả quan tâm đến nội dung lẫn hình thức tác phẩm, biết làm sâu sắc, khắc họa tâm hồn cùng tính cách nhân vật trong những tình huống điển hình. Giá trị của bản sắc dân tộc gắn với tinh thần nhân văn cùng hiệu quả sáng tạo mà nhiều phim đạt được do nhiều nhà làm phim cách tân, sáng tạo, làm mới nội dung trần thuật cũng như hình thức thể hiện mang bản sắc dân tộc, đã làm phong phú sắc màu cùng chất liệu độc đáo dân tộc trong yêu cầu mới của công chúng với phim truyện theo khuynh hướng này.

Khuynh hướng đổi mới cách phản ánh hiện thực

Trong giai đoạn từ 1986-2002, nhiều sáng tác điện ảnh đầu tiên trong thời kỳ đổi mới tạo nhiều tranh luận bởi cách phát hiện và phản ánh các vấn đề xã hội, hiện thực không một chiều, có phần gai góc (Tướng về hưu, Cô gái trên sông, Gánh xiếc rong…), với phong cách phim tác giả kết hợp được chất trí tuệ và chất cảm xúc trong thể hiện. Xu hướng phản ánh hiện thực có phần gai góc và quyết liệt cũng chứng tỏ sự thông thoáng trong định hướng sáng tác và quản lý sáng tác điện ảnh. Nhiều phim của đạo diễn Đặng Nhật Minh như những biên niên sử điện ảnh, với tính tư tưởng, triết lý, khéo léo và mạnh mẽ thể hiện tiếng nói cá nhân (như thể hiện các cấp độ phản bội trong phim: phản bội thế hệ – Thị xã trong tầm tay, phản bội lý tưởng – Cô gái trên sông và phản bội lịch sử – Mùa Ổi), thể hiện suy tư sâu sắc về số phận con người và đất nước…

Khuynh hướng của các phim có đề tài hiện thực xã hội

Nếu như trước 1986, nhiều phim truyện đơn thuần thực hiện nguyên lý sáng tác hiện thực xã hội chủ nghĩa thì vào giai đoạn sau, theo đà phát triển của xã hội, đã xuất hiện ngày càng nhiều tác phẩm đi theo con đường mở rộng của phương pháp hiện thực, bao gồm hiện thực phê phán và hiện thực thơ mộng. Phần lớn phim truyện vốn được thể hiện dung dị, chân thật; càng về sau các tác giả càng có xu hướng làm cho đa dạng, phong phú hơn, bằng cách tiếp cận mới và những thủ pháp thể hiện mới, tạo ra những giá trị biểu cảm mới…

Theo khuynh hướng chọn đề tài hiện thực xã hội, nhiều phim đã chạm được đến những ngõ ngách ẩn sâu trong con người đương đại, khám phá và kiến giải sâu hơn những ẩn khuất nội tâm của các nhân vật… khi chọn phản ánh hiện thực như một hướng khai thác mới có nhiều thành công nhưng cũng không ít thách thức và trở ngại. Khuynh hướng này cũng góp phần tạo nên giọng điệu riêng của tác giả, như đạo diễn Đặng Nhật Minh trong buổi giao lưu tại TP.HCM (ngày 30/10/2023) đã chia sẻ: “Trong muôn vàn phong phú của hiện thực, người làm phim lựa chọn hiện thực nào đó để đưa lên phim. Mỗi đạo diễn đều có giọng điệu riêng, chính giọng điệu đó giúp chúng ta phân biệt đạo diễn này với đạo diễn khác”.

Trong khuynh hướng của các phim có đề tài hiện thực xã hội, hiện thực xã hội trong phim không chỉ là màu u ám, mà muôn màu muôn vẻ, đủ sắc thái tùy thuộc vào câu chuyện mà các nhà làm phim chọn kể. Đó là các phim như Ròm, Trái tim quái vật, Tiệc trăng máu, Anh thày ngôi sao, Thưa mẹ con đi, Hai Muối… Trong đó, phim Ròm cho thấy sự mới mẻ của những nhà làm phim trẻ trong tư duy sáng tạo, việc nỗ lực thử nghiệm hướng đi mới cùng với sự đột phá trong lựa chọn đề tài, phản ánh hiện thực, áp dụng thủ pháp làm phim, trong dàn dựng của đạo diễn, trong dựng phim…

Khuynh hướng phim “mỳ ăn liền”

Đầu những năm 1990, bắt đầu thời kỳ của phim “mỳ ăn liền”. Với “người người, nhà nhà, ngành ngành làm phim” và không ít hạn chế trong sáng tác, trong đó có các ngón nghề câu khách, như 10 nạn dịch (dịch tắm; dịch phim dã sử; dịch gươm, dao, đao, súng và đua xe máy; dịch người mẫu hoa hậu đóng phim; dịch sinh nhật và vũ trường; dịch lấy Việt kiều; dịch gái quê lỡ bước; dịch phim ma, phim kinh dị; dịch lồng tiếng miền Nam cho nhân vật mọi vùng miền; dịch quảng cáo rẻ tiền), phim “mỳ ăn liền” đã làm nghiệp dư hóa điện ảnh phim truyện.

Đa số phim truyện video trong các năm 1989-1990 khai thác đề tài với thể loại gần giống với phim truyện nhựa từ trước vẫn khai thác, nhất là thể loại tâm lý xã hội. Các thể loại hành động – võ hiệp, giật gân, căng thẳng, phim “sến”, tình cảm – ủy mị… được biết tới như những thể loại tiêu biểu của phim “mỳ ăn liền”.

Khuynh hướng làm phim hướng tới thị trường

Trong giai đoạn từ 1986-2002, nhất là trong những năm “điện ảnh thị trường” chiếm ưu thế, có sự giao thoa giữa dòng phim thương mại và dòng phim nghệ thuật, trong đó Vị đắng tình yêu (1991) trẻ trung, tươi mát về đề tài sinh viên xuất hiện được xem là cầu nối giữa phim thương mại và phim nghệ thuật. Với cách khuấy động màn ảnh bằng nhịp điệu sôi động, sự căng thẳng của các xung đột đặt bên cạnh những phút mộng mơ kề bên cái chết; Gái nhảy (2003) đã tạo sức cuốn hút, mở ra xu hướng làm phim hướng đến khán giả với những thủ pháp mới mẻ trong sử dụng ngôn ngữ điện ảnh. Có mối quan hệ hữu cơ giữa các nhà làm phim tư nhân và xu hướng làm phim thị trường, những đặc điểm chính của phim thị trường là đa số có kịch bản dễ hiểu; câu chuyện phim dễ dàng tiếp cận khán giả; cách kể chuyện hấp dẫn; các nhà làm phim quan tâm tối đa tới các thủ pháp, yếu tố giải trí; có yếu tố “độc”, “lạ” hoặc thủ pháp nghệ thuật tạo hiệu ứng mạnh, dễ gần gũi với thị hiếu của số đông khán giả, nhất là khán giả trẻ… Tuy nhiên, nếu phim thị trường quyết định diện mạo chung của nền điện ảnh, thì phim nghệ thuật khẳng định đẳng cấp của nền điện ảnh đó. Nhìn lại lịch sử điện ảnh, người xem có thể quên rất nhiều phim thị trường, nhưng thường đánh giá cao hơn những phim giàu tính nghệ thuật. Trong giai đoạn sau này, nhiều phim (Em chưa 18, Để mai tính, Tèo em…) cho thấy sự tiếp tục khuynh hướng, yếu tố làm phim của “điện ảnh thị trường” và “nếu như Gái nhảy là cố gắng thay đổi đề tài thì đến Em chưa 18 là sự thay đổi về cách thể hiện, khi khán giả đã bước sang một “trình” khác, không còn xem phim Việt vì tò mò và cũng không còn quan tâm tới đề tài” (Thủy Nguyên, (2017), cho thấy những yếu tố mới trong làm phim khuynh hướng “điện ảnh thị trường”.

Khuynh hướng làm phim nghệ thuật

Các bộ phim truyện theo khuynh hướng này thường mang tính chuyên môn và hàn lâm cao, với phong cách nghệ thuật phức tạp và thách thức cá nhân, khiến đa số khán giả cảm thấy áp lực, khó hiểu và không thể hoàn toàn hiểu được giá trị nghệ thuật của chúng. Các nhà làm phim nghệ thuật luôn phải chịu sức ép không nhỏ, bởi nếu phim thị trường thu hút khán giả đại chúng thì phim nghệ thuật dường như chỉ dành cho giới làm nghề. Không chỉ được đánh giá cao từ giới chuyên môn, nhiều bộ phim nghệ thuật đã đoạt nhiều giải thưởng quốc tế như Bi, đừng sợ; Đảo của dân ngụ cư; Song lang; Đập cánh giữa không trung; Chơi vơi… Về đối tượng tiếp nhận, những bộ phim nghệ thuật như Tro tàn rực rỡ, Bên trong vỏ kén vàng với cách kể chuyện khá phù hợp với nhiều tầng lớp khán giả, nên đa phần người xem đều có thể hiểu và cảm nhận được câu chuyện, thông điệp của phim; những yếu tố giải trí nghệ thuật của Trúng số, Địa đạo thu hút một lượng khan giả nhất định.

Khuynh hướng làm phim nghệ thuật còn được thấy rõ trong nhiều phim của các nhà làm phim độc lập. Với ít nhiều giá trị biểu cảm, nhiều hình ảnh giàu sức gợi và liên tưởng, cách kể chuyện mới mẻ và với phong cách tác giả… nhiều phim độc lập (Bi, đừng sợ; Cha và con và…; Hotboy nổi loạn; Cánh đồng bất tận; Đập cánh giữa không trung; Cha cõng con; Chơi vơi; Tâm hồn mẹ; Đảo của dân ngụ cư) đóng góp một diện mạo mới, góp phần đổi mới, nâng cao chất lượng nghệ thuật phim truyện.

Nhiều đạo diễn có sự quan tâm đúng mức tới làm phim nghệ thuật, từ chính nhu cầu sáng tác cùng những ước vọng về phát triển nghệ thuật. Dù còn phụ thuộc vào sở trường, phong cách tác giả, nhưng điều đó cho thấy đa phần các đạo diễn đều nhận thức được sự cần thiết phải cân bằng giữa thương mại và nghệ thuật trong làm phim.

Khuynh hướng làm phim giải trí

Theo khuynh hướng này, nhiều phim đã đạt được giá trị giải trí khi thành công trong việc giữ chân khán giả và khơi gợi được cảm xúc; khiến họ phấn khích, đem đến sự trải nghiệm thú vị ở các giác quan và kích thích hệ thần kinh của họ. Điều quan trọng không phải là khả năng giữ chân khán giả và khơi gợi cảm xúc của họ mà là áp đảo họ bởi hình ảnh và âm thanh của bộ phim. Để làm được điều đó, nhiều phim đã cung cấp thời gian, không gian thể hiện và phát triển tâm lý nhân vật, cũng như cần sử dụng các thủ pháp kể chuyện để khuyến khích khán giả nhận biết nhân vật. Các phim như Long Ruồi; Để mai tính; Hello cô Ba; Nhà có 5 nàng tiên… cho thấy các đặc điểm của khuynh hướng nói trên.

Tuy nhiên, được vận dụng như một thủ pháp, các yếu tố câu khách, tình dục và bạo lực, hài nhảm… được thể hiện khác nhau về mức độ, mục đích, hiệu quả và cả tác dụng phụ trong nhiều phim. Nếu Bi, đừng sợ có những hình ảnh thể hiện dục tính, qua những cảnh quay khán giả không ngờ nhất, thì Trung úy tạo cảm giác về một ranh giới tương đối nhạt nhòa giữa phim sex và dàn dựng nghệ thuật về nó hay vấn đề tính cần thiết, sự phù hợp và tính hiệu quả của cách dàn dựng ấy trong tổng thể ý đồ và hiệu quả nghệ thuật của bộ phim. Sự kết hợp các khuynh hướng, nhất là hai khuynh hướng nghệ thuật và giải trí.

Trong thập niên 2002-2010, một số phim có màu sắc nghệ thuật (art-house) mang đậm dấu ấn riêng của tác giả được nhà nước hỗ trợ như Trăng nơi đáy giếng, Chơi vơi… cho thấy sự kết hợp các khuynh hướng nghệ thuật khác nhau. Một trường hợp nổi bật hơn cả khi kết hợp được cả yếu tố thương mại và nghệ thuật cùng sự góp sức của các đơn vị tư nhân và Nhà nước (Tôi thấy hoa vàng trên cỏ xanh) dù là tín hiệu mới nhưng còn khá ít, chưa trở thành dòng chủ đạo. Cùng với việc nhiều nhà làm phim tư nhân quan tâm tới làm phim nghệ thuật một cách đúng mức hơn như một xu hướng, một sự phát triển đồng bộ cho điện ảnh Việt Nam (tức sự dung hòa, kết hợp cả phim nghệ thuật và thương mại) cũng là một xu hướng khác như một nhận định: “Vì điện ảnh vừa là nghệ thuật tổng hợp, vừa là ngành công nghiệp tổng hợp, nên mơ ước của tôi là một sự phát triển đồng bộ cho điện ảnh Việt Nam” (Hoàng Tuấn, 2017). Trong giai đoạn từ 2002-2020, sự kết hợp các khuynh hướng nghệ thuật thể hiện ở các thể loại đa dạng, phong phú, với nhiều phương pháp thể hiện. Trong gần hai thập kỷ nói trên, điện ảnh phim truyện có sự phát triển rõ rệt về thể loại, bên cạnh các phim nhà nước với thể loại truyền thống thì dòng phim giải trí thương mại hay dòng phim nghệ thuật (Chơi vơi; Trăng nơi đáy giếng; Đào, phở và piano; Tro tàn rực rỡ…) cũng có nhiều thể loại khác nhau. Nhiều phim đã cho thấy sự kết hợp các khuynh hướng nghệ thuật khác nhau. Chẳng hạn, đổi mới trong khai thác thể loại hành động, Hai Phượng thể hiện khuynh hướng nghệ thuật khiến phim truyện cũng có những bộ phim hành động, bom tấn ít nhiều đuổi kịp với phim Hollywood là một cái đích khả thi có thể hướng tới trong những năm tới. Kết hợp nhiều thủ pháp nghệ thuật, Mắt biếc cho thấy việc tự làm mới khi kể câu chuyện ngôn tình của lớp trẻ người Việt, chứng tỏ được giá trị của mình với dòng phim nghệ thuật chứ không chỉ thiên về giải trí. Tro tàn rực rỡ kết hợp hướng đi, tìm tòi mới trong chuyển thể và phim nghệ thuật. Mắt biếc, Tôi thấy hoa vàng trên cỏ xanh… kết hợp giữa việc sáng tạo đạt hiệu ứng tốt về doanh thu với chất lượng nghệ thuật. Trúng số; Bố già; Nhà bà Nữ; Mai; Lật mặt… kết hợp một cách làm phim có nhiều tìm tòi trong nghệ thuật, thủ pháp làm phim (thể hiện các nhân vật ít nhiều phù hợp với cách nghĩ, cách cảm, cách ứng xử của người Việt) với việc hướng đến khán giả qua sự am hiểu thị hiếu, sự chịu khó làm sản phẩm kết nối tốt với khán giả; Đào, phở và piano kết hợp việc thể hiện cách làm mới về đề tài lịch sử, truyền thống với nhiều thủ pháp dàn dựng trong các phim như Hà Nội mùa đông 46. Các phim Mỹ vị nhân gian, Bên trong vỏ kén vàng, Cu li không bao giờ khóc… kết hợp các thủ pháp của điện ảnh chậm với việc tạo động lực, truyền cảm hứng cho những nhà làm phim trẻ; phim Mai, Hai Muối gợi mở về một tín hiệu tốt trong kết hợp, thay đổi cách tiếp cận đề tài gia đình và nhiều yếu tố kết hợp giữa phim giải trí – nghệ thuật tạo thành công cho phim truyện đương đại…

Giai đoạn 2002-2020 cũng chứng kiến một thế hệ đạo diễn với nhiều thể nghiệm trong thể loại phim, cách tân trong áp dụng các thủ pháp nghệ thuật, đổi mới cách kể chuyện, sự cố gắng gắn kết các yếu tố nghệ thuật, giải trí trong một bộ phim, thể hiện đậm nét các đặc điểm của tư duy, cách làm phim của dòng phim tư nhân, với sự góp mặt, kết hợp phong cách phim tác giả, phim nghệ thuật. Sự kết hợp các khuynh hướng nghệ thuật này có thể thấy trong các phim Bố già; Nhà bà Nữ; Mai; Lật mặt (nhiều tập), Đào, phở và piano; Tro tàn rực rỡ; Hai Muối; Địa đạo…

Giai đoạn từ sau 2020, các phim điện ảnh với thể loại lịch sử, cổ trang, được kết hợp với đề tài lịch sử (Đào, phở và piano; Hồng Hà nữ sĩ; Đất rừng phương Nam; Người vợ cuối cùng), tình cảm, tâm lý gia đình trong nhiều phim, chính kịch (Hoa nhài, Tro tàn rực rỡ…) được cho là tạo sự đồng cảm nơi người xem. Các thể loại được khai thác ngoài tâm lý xã hội, tâm lý lãng mạn, là các thể loại kinh dị, trinh thám, cổ trang… Tiếp tục thể loại tâm lý xã hội, xoay quanh những số phận con người gần gũi khán giả đại chúng, Mai khai thác lối sống của những người lao động ở các tầng lớp xã hội; được cài cắm cùng các yếu tố kết nối xã hội có thể kể đến như gia đình, tình yêu tương đối tiêu biểu; có sự phát triển đáng kể trong cách kể chuyện. Sức hút của Lật mặt 7 đến từ câu chuyện xoay quanh đề tài gia đình, khi nhà làm phim dẫn dắt người xem qua những tình huống dễ bắt gặp trong cuộc sống, từ đó khơi gợi sự chia sẻ và đồng cảm.

Trong những năm gần đây, sự kết hợp hai khuynh hướng nghệ thuật và giải trí được xem như một xu hướng đạt được hiệu quả nhất định trong nhiều phim truyện (Mai; Tro tàn rực rỡ; Đào, phở và piano…) Nhiều phim truyện kết hợp hai khuynh hướng nghệ thuật và giải trí đã tạo cảm hứng, động lực nhất định đối với các nhà làm phim trẻ, đóng góp đáng kể vào sự sáng tạo nghệ thuật và sự phong phú, đa dạng của các thủ pháp điện ảnh… của điện ảnh phim truyện nói chung.

Khuynh hướng kết hợp hài hòa giữa nghệ thuật và thương mại, giải trí là bước tiến đáng kể của phim truyện điện ảnh trên con đường tiếp cận kỹ thuật và nghệ thuật thể hiện tiên tiến hiện đại của điện ảnh quốc tế. Theo khuynh hướng đó, khi xây dựng kịch bản phim và kể chuyện, nhiều nhà làm phim đã chú ý đến bối cảnh và nhịp điệu để phát triển câu chuyện và áp dụng cấu trúc chuẩn giúp biên kịch, đạo diễn có thể kể lại và phát triển câu chuyện một cách hợp lý. Hơn nữa, sự áp dụng những kỹ thuật, trải nghiệm tốt trong kể chuyện (Nhà bà Nữ, Mai, Lật mặt…) giúp không bỏ qua yếu tố bối cảnh và nhịp điệu, những yếu tố rất quan trọng khiến cho bộ phim gần gũi với khán giả và được họ đồng cảm.

3. Một số vấn đề đặt ra

Trong lịch sử điện ảnh thế giới nói chung và Việt Nam nói riêng, vì là hoạt động sáng tạo nên các khuynh hướng nghệ thuật ra đời và tồn tại thường độc lập với ý chí của cơ quan định hướng và người xem. Vì vậy, cần có sự nhìn nhận, đánh giá đúng mức cũng như sự khuyến khích và tạo điều kiện phát triển đối với các khuynh hướng nghệ thuật vì sự nâng cấp chất lượng nghệ thuật điện ảnh và vì sự tiến bộ xã hội cũng như hướng tới các giá trị chân, thiện, mỹ.

Trong 50 năm từ sau 1975, nhiều khuynh hướng nghệ thuật đã đóng góp quan trọng vào sự phát triển điển ảnh dân tộc. Với đặc điểm lớn nhất là tính chuyển dịch – đổi mới – hội nhập và diễn biến khá phức tạp, thường không theo một quy luật nhất định, có thành công và không thành công, nên các vấn đề trên phương diện sáng tác… cần được tổng kết, nhìn nhận, đánh giá đúng mức từ các góc nhìn, cách tiếp cận. Tuy vậy, 50 năm không phải là một khoảng thời gian độc lập về mặt ý nghĩa lịch sử, vì những gì tồn tại trong giai đoạn ấy đều có nguyên nhân sâu xa từ thời gian trước và có thể sẽ tác động, ảnh hưởng cho những giai đoạn tiếp theo. Vì vậy, có thể phân tích, khảo sát, kiến giải, đánh giá các khuynh hướng nghệ thuật của phim truyện điện ảnh trong tương quan của cả trước và sau 50 năm đó trong sự phát triển của điện ảnh Việt Nam nói riêng, cũng như đặt trong tương quan của tình hình chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội, các khuynh hướng nghệ thuật, văn học nghệ thuật nói chung. Những năm gần đây, sự kết hợp các khuynh hướng nghệ thuật như một yếu tố đổi mới trong làm phim. Nhiều phim cho thấy những tín hiệu của điện ảnh thời kỳ hội nhập và toàn cầu hóa. Việc vận dụng công thức thành công của phim Mỹ một cách sáng tạo và điều tương tự cũng đã mang lại hiệu quả nhất định cho nhiều phim.

Các nền điện ảnh thường phân loại ra hai dòng thương mại (commerical) và nghệ thuật (arthouse), nên không nhất thiết phải dung hòa cả hai dòng phim này. Bởi phim thương mại thường do các hãng lớn đầu tư sản xuất và mục tiêu lớn nhất là doanh thu còn phim nghệ thuật dù vẫn có mục tiêu doanh thu, nhưng quan trọng hơn là sự thể nghiệm nghệ thuật, khẳng định dấu ấn cá nhân. Như vậy, một bộ phim thương mại hay và hấp dẫn sẽ được đánh giá cao hơn một bộ phim nghệ thuật không hay và kém hấp dẫn. Khuynh hướng làm phim thị trường, giải trí sẽ tiếp tục phát triển, nhất là căn cứ vị trí, vai trò của nó trong điện ảnh phim truyện những năm gần đây. Thông qua một số phim gần đây (Đào, phở và piano; Địa đạo…) cho thấy, phim lịch sử/ chiến tranh với bề dày lịch sử và từng trở thành “đặc sản” của phim truyện, hay phim nghệ thuật (Bên trong vỏ kén vàng; Cu li không bao giờ khóc; Tro tàn rực rỡ; Hai Muối…) sẽ tiếp tục có sức sống đáng kể, bên cạnh và tương tự với phim thị trường, giải trí (Mai; Lật mặt…) với sức sống mãnh liệt; cũng như sự kết hợp hai khuynh hướng nghệ thuật phim nghệ thuật hay giải trí, hay kết hợp nhiều khuynh hướng trong hệ thống các tác giả và tác phẩm. Với chọn lựa đề tài gia đình và phản ánh hiện thực trong nhiều phim vừa qua, có thể dự đoán chiếm ưu thế trong điện ảnh tới đây sẽ không phải là khuynh hướng “điện ảnh thông tục” chỉ bó hẹp trong những vấn đề đời sống thường nhật với những đề tài, cách khai thác, thể hiện không mới; mà là “điện ảnh triết lý” do chiều sâu tư duy, các kiến giải vấn đề một cách sâu sắc, thuyết phục bằng ngôn ngữ điện ảnh hiện đại, tạo nên hiệu quả mạnh mẽ về 4 điều kiện cần và đủ (tư tưởng, nghệ thuật, thương mại và giải trí) cũng như gửi gắm được những thông điệp nhiều chiều, đa tầng về những vấn đề sống còn đang đặt ra cho xã hội, cuộc sống con người Việt Nam hôm nay… Là một hình thái trong hoạt động sáng tạo, các khuynh hướng hiện thực phải trực diện với nhiều vấn đề như cái cũ và cái mới, truyền thống và cách tân, dân tộc và thế giới, bản vị và hội nhập, nghệ thuật và thị trường, nhà nước và tư nhân, công ích và kinh doanh… Đó cũng là những vấn đề rất lớn đặt ra cho văn hóa, nghệ thuật nói chung và điện ảnh nói riêng phải nhận thức và ứng xử thích hợp trong thời kỳ mới. Nhưng dù là khuynh hướng với quan điểm và phong cách nghệ thuật đa dạng thì cũng đều phải góp phần làm giàu có thêm bản sắc dân tộc của điện ảnh cũng như gắn kết tính dân tộc với tính quốc tế; kết hợp các yếu tố của phim nghệ thuật và giải trí; pha trộn, hài hòa các phong cách… như những gợi mở hữu ích. Chẳng hạn, các phim của nhiều nhà làm phim tiền bối, gạo cội với sự phản ánh chân thực những vấn đề, tư tưởng chủ đạo của con người, đất nước Việt Nam hay các vấn đề mang tính nhân loại là một khuynh hướng cần được tiếp tục phát huy.

Qua xem xét những khuynh hướng sáng tác phim truyện điện ảnh, đã đến lúc cần tìm được lời giải cho vấn đề “Vì sao Việt Nam không/ chưa xuất khẩu văn hóa nói chung, điện ảnh nói riêng được?”. Với phim truyện điện ảnh, một trong những nguyên nhân của vấn đề ở sự thiếu tài năng lớn hay sự cạn kiệt ý tưởng sáng tạo; về sự thay đổi và tự làm mới của các chủ thể sáng tạo; về sự thiếu thay đổi phù hợp mang tính bước ngoặt trong hệ thống sáng tạo (trước hết ở tư duy, quy trình, phương pháp làm phim truyện điện ảnh)… Ngoài các khuynh hướng tự phát, khi các khuynh hướng mang tính định hướng có thể bàn đến các giải pháp nâng cao chất lượng các khuynh hướng phim: phim nghệ thuật có giá trị nhân văn, được đánh giá cao và đoạt giải tại liên hoan phim trong nước và quốc tế, có chất lượng nghệ thuật và hấp dẫn khán giả; phim thị trường đạt kỷ lục doanh thu và giàu sức lay động người xem; phim giải trí có tính tư tưởng, với nội dung lành mạnh, đạt chất lượng nghề nghiệp. Theo đó, dù với khuynh hướng nào, định hướng và yêu cầu mang tính sống còn vẫn là cần phải có phim hay, phim hấp dẫn, có sức sống lâu bền trong khán giả…

____________________________

PGS, TS VŨ NGỌC THANH, nguyên Hiệu trưởng Trường Đại học Sân khấu
– Điện ảnh TP.HCM

Nguồn: Tạp chí VHNT số 630, tháng 1-2026

The post Phim truyện điện ảnh Việt Nam sau 1975: Một số khuynh hướng nghệ thuật và vấn đề đặt ra appeared first on Trung tâm Điện ảnh Văn hóa, Thể thao và Du lịch Việt Nam.

Sự sôi động của thị trường điện ảnh thời gian qua cho thấy, khán giả trong nước ngày càng quan tâm tới phim Việt. Doanh thu tăng, số lượng phim ra rạp nhiều hơn, nhà đầu tư cũng nhập cuộc mạnh mẽ. Tuy nhiên, điện ảnh Việt Nam không thể chỉ dựa vào hiệu ứng phòng vé ngắn hạn mà cần một chiến lược phát triển bền vững, đủ sức cạnh tranh trong môi trường toàn cầu hóa.

Nhân kỷ niệm 73 năm ngày Điện ảnh Việt Nam (15/3/1953 – 15/3/2026), phóng viên Báo Công Thương đã có cuộc trao đổi với Nghệ sĩ nhân dân (NSND) Vương Duy Biên – nguyên Thứ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Chủ tịch Hiệp hội Phát triển công nghiệp văn hóa Việt Nam xoay quanh vấn đề này.

NSND Vương Duy Biên – nguyên Thứ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Chủ tịch Hiệp hội Phát triển Công nghiệp văn hóa Việt Nam.

Tiềm năng lớn

– Thưa ông, thời gian gần đây, điện ảnh Việt Nam ghi nhận nhiều tín hiệu tích cực về doanh thu và sự quan tâm của khán giả. Theo ông, đâu là những yếu tố cốt lõi tạo nên chuyển biến này? Liệu đó đã là sự phát triển bền vững hay mới chỉ dừng ở hiện tượng thị trường?

NSND Vương Duy Biên: Tôi chưa dám đưa ra một đánh giá tổng thể. Thời gian gần đây, bộ phim “Mưa đỏ” đã tạo nên dấu ấn khi đạt doanh thu hơn 700 tỷ đồng – một con số kỷ lục đối với điện ảnh Việt Nam. Thành công này cho thấy chất lượng của bộ phim được khán giả ghi nhận, đồng thời việc lựa chọn thời điểm ra rạp cũng rất thuận lợi. Trong bối cảnh thị trường đang có sự quan tâm lớn của công chúng, bộ phim đã tận dụng được cơ hội và đạt doanh thu bán vé ấn tượng.

Tuy nhiên, để một hiện tượng như vậy trở thành xu hướng lâu dài của điện ảnh Việt Nam cần có quá trình bài bản. Từ thành công của “Mưa đỏ” cũng như một số tác phẩm khác, các cơ quan quản lý, giới làm văn hóa và những người hoạch định chính sách cần suy nghĩ nghiêm túc về chiến lược dài hạn cho ngành điện ảnh.

Điện ảnh muốn phát triển ổn định cần có hệ thống chính sách phù hợp, cơ chế đặt hàng rõ ràng cùng các hoạt động truyền thông hiệu quả để hỗ trợ cho các tác phẩm chất lượng. Khi những yếu tố này được triển khai đồng bộ, điện ảnh Việt Nam mới có thể củng cố vị thế tại thị trường trong nước và từng bước mở rộng ra thị trường quốc tế.

Chỉ khi phim Việt tìm được con đường xuất khẩu ra nước ngoài, ngành điện ảnh mới có cơ sở để kỳ vọng vào một hành trình phát triển dài hơi.

Hậu trường phim “Mưa đỏ”. Ảnh: ĐPCC

– Theo ông, đâu là những điểm nghẽn lớn nhất của điện ảnh Việt Nam hiện nay? Cần ưu tiên tháo gỡ ở khâu nào để tạo đột phá?

NSND Vương Duy Biên: Tôi không tham gia quá sâu vào những công việc cụ thể của ngành điện ảnh, tuy nhiên nhìn ở góc độ tổng thể có thể thấy tiềm năng phát triển điện ảnh của Việt Nam rất lớn. Đất nước ta có bờ biển dài hơn 3.200 km, sở hữu nhiều cảnh quan đa dạng với núi, rừng, đồi và biển. Với điều kiện tự nhiên như vậy, nhiều địa phương hoàn toàn có thể trở thành bối cảnh lý tưởng để xây dựng phim trường và sản xuất các tác phẩm điện ảnh quy mô lớn.

Bên cạnh lợi thế về cảnh quan, Việt Nam còn có nguồn tư liệu lịch sử phong phú. Trải qua hàng nghìn năm lịch sử với nhiều cuộc kháng chiến từ thời kỳ xa xưa đến cận đại chống thực dân, đế quốc… đây là chất liệu rất giá trị cho điện ảnh. Tuy nhiên, số lượng tác phẩm khai thác hiệu quả nguồn tư liệu này vẫn còn hạn chế. Cho đến nay, điện ảnh Việt Nam vẫn thiếu những bộ phim chiến tranh thật sự hấp dẫn và có sức lan tỏa rộng rãi.

Theo tôi, nguyên nhân nằm ở việc thiếu nguồn nhân lực sáng tạo nổi bật và chưa có sự đầu tư đủ tầm để phát triển điện ảnh như một ngành công nghiệp. Thời gian gần đây đã xuất hiện một số bộ phim tạo được dấu ấn như “Mưa đỏ” cùng một vài tác phẩm khác nhưng nhìn tổng thể vẫn chưa đáp ứng được kỳ vọng.

Thực tế, ở bất kỳ giai đoạn lịch sử nào Việt Nam cũng có thể tạo ra những bộ phim hay, kể cả các tác phẩm lịch sử quy mô lớn. Tuy nhiên, để hình thành thị trường điện ảnh mạnh trong nước và từng bước vươn ra quốc tế, yếu tố chính sách đóng vai trò rất quan trọng. Các cơ chế liên quan đến phát hiện và trọng dụng nhân tài cũng như chính sách để phát huy và khai thác nguồn lực sáng tạo hiện vẫn chưa thật sự đầy đủ.

Vì vậy, theo tôi, điện ảnh Việt Nam cần một bước đột phá về tư duy và nhận thức. Chỉ khi xây dựng được một chiến lược phát triển mới, tạo điều kiện thu hút và phát huy tài năng trong nước, đồng thời mở rộng hợp tác quốc tế, ngành điện ảnh mới có cơ hội phát triển mạnh hơn.

Ngôi làng thổ dân trong phim “Kong: Skull Island” lấy bối cảnh ở tỉnh Ninh Bình.

Tạo giá trị lan tỏa nhiều ngành kinh tế

– Như ông vừa đề cập về mối liên hệ giữa điện ảnh với du lịch và hoạt động quảng bá hình ảnh quốc gia. Theo ông, cần đặt mối quan hệ giữa điện ảnh với du lịch, quảng bá văn hóa Việt Nam cùng các lĩnh vực sáng tạo như âm nhạc và thời trang như thế nào để tạo ra giá trị lan tỏa lớn hơn cho nền kinh tế?

NSND Vương Duy Biên: Thực tế điện ảnh, thời trang và nhiều sản phẩm văn hóa khác đều có thể góp phần tạo sức hấp dẫn cho du lịch. Điện ảnh với khả năng lan tỏa mạnh mẽ thường tạo ra những điểm đến mới khi bối cảnh phim trở thành địa điểm tham quan. Ví dụ như khi Việt Nam đón đoàn làm phim Mỹ thực hiện bộ phim “Kong: Skull Island”, nhiều bối cảnh quay sau đó đã được giữ lại và trở thành điểm du lịch thu hút du khách.

Mô hình này đã được nhiều quốc gia khai thác hiệu quả. Tại Trung Quốc, nhiều trường quay gắn với các bộ phim nổi tiếng cũng trở thành điểm tham quan quen thuộc của du khách. Tuy nhiên, ở Việt Nam hiện nay chưa có nhiều tác phẩm điện ảnh đủ sức lan tỏa trên phạm vi quốc tế để thu hút du khách tìm đến các bối cảnh quay.

Vì vậy, theo tôi, Việt Nam có thể tính tới hướng đi chủ động hơn đó là mời các hãng làm phim lớn trên thế giới đến quay phim tại Việt Nam. Những bộ phim có tầm ảnh hưởng được thực hiện tại đây các bối cảnh quay hoàn toàn có thể trở thành sản phẩm du lịch hấp dẫn.

Trước đây, đã có những ví dụ cho thấy hiệu ứng tích cực từ các bộ phim nước ngoài quay tại Việt Nam như “Điện Biên Phủ”, ‘Người tình” hay “Đông Dương”. Thời điểm những bộ phim này được công chiếu tại Pháp, tôi chứng kiến rất đông khán giả xếp hàng mua vé. Sau đó, lượng khách du lịch từ châu Âu, đặc biệt từ Pháp đến Việt Nam tăng rõ rệt trong những năm tiếp theo.

Những bộ phim này không phải do Việt Nam sản xuất nhưng hiệu ứng quảng bá hình ảnh đất nước vẫn rất rõ ràng. Vì vậy, theo tôi Việt Nam cần huy động nhiều nguồn lực khác nhau để phát triển các dự án điện ảnh quy mô lớn, bao gồm nguồn lực từ Nhà nước, khu vực tư nhân và cả vốn quốc tế. Khi có những bộ phim chất lượng và có sức lan tỏa, điện ảnh hoàn toàn có thể tạo ra hiệu ứng tích cực cho du lịch và góp phần quảng bá hình ảnh Việt Nam ra thế giới.

NSND Vương Duy Biên – nguyên Thứ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Chủ tịch Hiệp hội Phát triển công nghiệp văn hóa Việt Nam trả lời phỏng vấn phóng viên Báo Công Thương. Ảnh: Thái Mạnh

–  Theo ông, việc thu hút đầu tư tư nhân quy mô lớn vào điện ảnh sẽ có tác động như thế nào?

NSND Vương Duy Biên: Nguồn lực tư nhân đầu tư vào điện ảnh hiện nay khá lớn. Nhiều nhà đầu tư sẵn sàng đặt cược vào một bộ phim với kỳ vọng tác phẩm đó có thể bán vé thành công trên thị trường. Có những người đạt được thành công lớn nhờ điện ảnh, song cũng có trường hợp gặp rủi ro tài chính khi bộ phim không đạt doanh thu như kỳ vọng. Điều này cho thấy điện ảnh là lĩnh vực sáng tạo gắn với mức độ cạnh tranh và rủi ro cao.

Trong bối cảnh đó, việc mở rộng các nguồn lực xã hội cho điện ảnh có ý nghĩa rất quan trọng. Bên cạnh nguồn lực trong nước từ doanh nghiệp và khu vực tư nhân, Việt Nam cũng cần tính tới khả năng thu hút thêm các nguồn lực từ bên ngoài. Để làm được điều này cần xây dựng các chính sách phù hợp nhằm khuyến khích đầu tư vào lĩnh vực văn hóa, công nghiệp văn hóa trong đó có điện ảnh.

Nếu tận dụng tốt các nguồn lực xã hội và quốc tế, đây sẽ là động lực quan trọng góp phần thúc đẩy sự phát triển của nghệ thuật nói riêng và văn hóa Việt Nam nói chung.

– Xin cảm ơn ông!

Chiến lược phát triển công nghiệp văn hóa đến năm 2030, tầm nhìn đến 2045 xác định vai trò tiên phong của điện ảnh, coi điện ảnh là công nghiệp mũi nhọn.

Năm 2026 được dự báo phim Việt sẽ có tiến xa khi bứt phá cả về số lượng tác phẩm và nhiều dự án chất lượng được đầu tư sản xuất. Chỉ trong mùa phim tết Nguyên đán, có 3/4 phim thắng lớn, doanh thu vượt trên 100 tỷ đồng.

Trích nguồn Báo Công Thương – TG: Nguyên Thảo (thực hiện)

The post NSND Vương Duy Biên: Xây dựng cơ chế đặc thù ‘hút’ đầu tư cho điện ảnh. appeared first on Trung tâm Điện ảnh Văn hóa, Thể thao và Du lịch Việt Nam.

Ngay trước thềm mùa phim lễ 30/4, điện ảnh Việt bất ngờ đón nhận một “ẩn số lớn” mang tên Phí Phông: Quỷ Máu Rừng Thiêng, tác phẩm kinh dị của Bluebells Studios đang được truyền thông quốc tế, đặc biệt là Deadline Hollywood, chú ý đặc biệt. Không chỉ dừng ở một bộ phim nội địa, dự án này đang cho thấy tham vọng vươn tầm toàn cầu hiếm thấy của phim Việt.

Theo thông tin từ Deadline, phim đã được bán bản quyền tới hơn 10 thị trường quốc tế trước khi ra mắt trong nước. Lịch phát hành khu vực cũng đã được xác định rõ ràng: Indonesia sẽ là thị trường mở màn vào ngày 13/5, tiếp theo là Malaysia, Brunei và Hong Kong vào ngày 14/5. Song song đó, các kế hoạch phát hành tại Bắc Mỹ, Đài Loan, Campuchia và Lào đang được hoàn tất, dự kiến ra mắt trong mùa hè năm nay. Đây được xem là bước đi chiến lược, cho thấy tham vọng đưa phim Việt ra thị trường quốc tế một cách bài bản.

Bộ phim do đạo diễn trẻ Đỗ Quốc Trung cầm trịch, quy tụ dàn diễn viên gồm Kiều Minh Tuấn, Diệp Bảo Ngọc, Đoàn Minh Anh và đặc biệt là sao nhí Thái Lan Nina Nutthacha Padovan, gương mặt từng gây chú ý trong loạt phim kinh dị Death Whisperer. Sự kết hợp giữa ê-kíp Việt Nam và Thái Lan không chỉ mang yếu tố giao thoa văn hóa mà còn góp phần nâng cao chất lượng sản xuất.

Nội dung phim lấy cảm hứng từ truyền thuyết dân gian vùng núi phía Bắc về Phí Phông, một thực thể siêu nhiên có thể sống lẫn với con người vào ban ngày nhưng ban đêm lại âm thầm hút máu và sinh lực của nạn nhân. Đây là câu chuyện đã được truyền miệng qua nhiều thế hệ và được xem là một trong những huyền thoại đáng sợ nhất của vùng cao.

Không chỉ gây chú ý bởi chất liệu văn hóa bản địa, Phí Phông: Quỷ Máu Rừng Thiêng còn được giới chuyên môn đánh giá cao về quy mô. Deadline nhận định đây là một “tác phẩm kinh dị quy mô lớn, kết hợp thần thoại khu vực với nỗi sợ mang tính điện ảnh”, đồng thời xem đây là một trong những dự án tham vọng bậc nhất của điện ảnh Việt. Nhà phát hành Mockingbird Pictures cũng mô tả bộ phim là sự kết hợp giữa những trường đoạn kinh dị dữ dội, các nghi thức cổ xưa và bầu không khí rùng rợn của rừng sâu Việt Nam.

Trang tin chuyên về kinh dị Dread Central cũng đã đưa tin về bộ phim, đặc biệt nhấn mạnh việc phim sẽ có suất chiếu tại Bắc Mỹ. Điều này cho thấy Phí Phông không chỉ dừng lại ở thị trường khu vực mà đang hướng đến khán giả toàn cầu, đồng thời góp phần củng cố vị thế của tác phẩm như một đại diện mới của làn sóng kinh dị Đông Nam Á đang ngày càng được quốc tế quan tâm.

Chia sẻ với truyền thông, đại diện Bluebells Studios cho biết mục tiêu của dự án là tạo ra một bộ phim kinh dị Việt mang tính đột phá, khai thác sâu những truyền thuyết dân gian và đưa chúng đến gần hơn với khán giả quốc tế. Trong bối cảnh điện ảnh Đông Nam Á đang dần khẳng định vị thế trên bản đồ thế giới, Phí Phông được kỳ vọng sẽ trở thành một đại diện tiêu biểu.

Dự kiến ra rạp tại Việt Nam vào ngày 24/4/2026, đúng dịp cao điểm lễ, Phí Phông: Quỷ Máu Rừng Thiêng không chỉ được kỳ vọng tạo nên sức hút phòng vé mà còn có thể trở thành dấu mốc quan trọng cho dòng phim kinh dị Việt. Với sự đầu tư về quy mô, chất liệu văn hóa đặc trưng và chiến lược phát hành quốc tế rõ ràng, bộ phim đang đứng trước cơ hội mở ra một hướng đi mới, nơi điện ảnh Việt không chỉ phục vụ khán giả trong nước mà còn đủ sức cạnh tranh trên thị trường toàn cầu.

Nguồn Ngọc Hân –  Saostar.vn

The post Phim kinh dị Việt Phí Phông chưa chiếu đã lên báo Mỹ: Tham vọng nhất từ trước đến nay appeared first on Trung tâm Điện ảnh Văn hóa, Thể thao và Du lịch Việt Nam.

 Thứ trưởng Bộ VHTTDL Tạ Quang Đông tham dự buổi lễ. Cùng dự có đông đảo các nghệ sĩ, diễn viên qua nhiều thế hệ như NSND Thu Hà, NSND Nguyễn Hải, NSƯT Chiều Xuân, nghệ sĩ Mạnh Cường…

 Phát biểu tại buổi lễ, PGS.TS Đỗ Lệnh Hùng Tú – Chủ tịch Hội Điện ảnh Việt Nam – cho biết: “Nhân kỷ niệm 73 năm Ngày điện ảnh Việt Nam, Hội Điện ảnh Việt Nam đã tổ chức chuỗi hoạt động kỷ niệm với rất nhiều hoạt động ý nghĩa như: trao Kỷ niệm chương “Vì sự nghiệp Điện ảnh” cho các nghệ sĩ, hội viên có đủ 20 năm tuổi hội; ký kết chương trình hợp tác tổ chức Giải thưởng Cánh diều giai đoạn 2026 – 2030 giữa Hội Điện ảnh Việt Nam và Công ty CP Đầu tư Giải trí Amazing Talent để đưa giải thưởng về Cố đô Huế; khai trương văn phòng liên lạc tại TPHCM; gặp mặt, trao kỷ niệm chương cho các nghệ sĩ ở Cần Thơ, Cà Mau…

Cần khẳng định rằng, việc xã hội hóa các hoạt động của Hội, cùng với sự kết hợp giữa nghệ sĩ và doanh nhân, giữa các hội chuyên ngành với doanh nghiệp, cũng như giữa Hội Điện ảnh và ngành du lịch… chính là yếu tố quan trọng góp phần tạo nên những thành công trong thời gian qua và tiếp tục mở ra triển vọng trong giai đoạn sắp tới”.

Tại buổi lễ, Hội Điện ảnh Việt Nam đã trao tặng Kỷ niệm chương “Vì sự nghiệp Điện ảnh” cho 215 nghệ sĩ; công bố quyết định và tặng bằng khen cho 20 hội viên xuất sắc năm 2025; quyết định kết nạp hội viên mới.

PSG.TS, nhạc sĩ Đỗ Hồng Quân – Chủ tịch Liên hiệp các Hội Văn học nghệ thuật Việt Nam – cho biết: “Trong những năm gần đây, cùng với sự phát triển của đất nước về kinh tế, đối ngoại, an ninh quốc phòng thì chắc chắn có một lĩnh vực rất phát triển đó là văn hóa.

Văn hóa đã trở thành một trong những lĩnh vực được Đảng và Nhà nước quan tâm, tạo mọi điều kiện để làm sao đưa văn hóa ngang tầm với chính trị, với kinh tế – xã hội. Trong cái bức tranh chung này thì điện ảnh rõ ràng là một mũi nhọn.

Các thế hệ làm công tác điện ảnh, từ biên kịch, đạo diễn, diễn viên đến những lực lượng cấu thành như họa sĩ, quay phim, nhạc sĩ… đều tiếp nối và tiếp thu truyền thống hơn 70 năm của ngành điện ảnh.

Những thành tích cùng các bộ phim nổi bật trong những năm gần đây như “Đào, phở và piano”, “Địa đạo”, “Mưa đỏ”… không phải tự nhiên mà có trong một sớm một chiều, mà là kết quả của cả một quá trình nỗ lực bền bỉ, kế thừa truyền thống; trên hết là niềm đam mê nghề nghiệp và tinh thần trách nhiệm của những nghệ sĩ, những người làm công tác nghệ thuật một cách đích thực”.

Nguồn: Báo Văn hoá

The post 215 nghệ sĩ nhận kỷ niệm chương Vì sự nghiệp điện ảnh appeared first on Trung tâm Điện ảnh Văn hóa, Thể thao và Du lịch Việt Nam.

Thông tin trên được Nhà sản xuất phim Mùi Phở công bố. Mùi Phở là phim điện ảnh Tết Việt 2026 do đạo diễn Minh Beta thực hiện, xoay quanh câu chuyện của ông Mùi (NS Xuân Hinh đóng) – chủ một hàng phở trứ danh.

Câu chuyện bắt đầu với những xung đột nảy sinh trong gia đình khi các thành viên có những mong muốn và kế hoạch khác nhau, đặc biệt là về việc kế nghiệp quán phở. Những mâu thuẫn này phản ánh sự khác biệt giữa các thế hệ, giữa truyền thống và hiện đại, giữa khát vọng cá nhân và trách nhiệm gia đình.

Phim khai thác sâu vào những tình huống dở khóc dở cười, những hiểu lầm và những mâu thuẫn tưởng chừng không thể giải quyết. Tuy nhiên, thông qua những tình huống đó, bộ phim hướng đến việc khắc họa bức tranh về sự tha thứ, hòa giải và tình yêu thương trong gia đình. Phim không chỉ tập trung vào những xung đột mà còn đề cao những giá trị tốt đẹp, những khoảnh khắc gắn kết và những tình cảm thiêng liêng giữa các thành viên trong gia đình. Bên cạnh đó, phim còn lồng ghép những yếu tố hài hước, mang đến cho khán giả những giây phút thư giãn và giải trí.

Trong phim, món phở không chỉ là một món ăn mà còn là sợi dây kết nối các thành viên trong gia đình. Mùi vị của phở, những bí quyết gia truyền và những giá trị văn hóa được truyền lại qua nhiều thế hệ. Phim quy tụ dàn diễn viên thực lực gồm: Nghệ sĩ Xuân Hinh, Thu Trang, NSƯT Thanh Thanh Hiền, NSƯT Quốc Tuấn, Hà Hương, Tiến Lộc, Cường Cá, Ngọc Mạnh…

Bên cạnh câu chuyện gia đình giàu cảm xúc, Mùi Phở còn tạo dấu ấn ở phần âm nhạc mang âm hưởng dân gian truyền thống. Khán giả được thưởng thức những màn hát chầu văn, hát xẩm đặc trưng do Xuân Hinh thể hiện, góp phần làm nổi bật màu sắc dân gian Bắc Bộ.

Được khởi chiếu từ Mùng 1 Tết Bính Ngọ 2026 tại các cụm rạp trên toàn quốc, Mùi Phở có kịch bản đã được ấp ủ suốt ba năm, đạo diễn Minh Beta cài cắm nhiều yếu tố văn hóa Việt trong Mùi Phở.

Được khởi chiếu từ Mùng 1 Tết Bính Ngọ 2026 tại các cụm rạp trên toàn quốc, Mùi Phở có kịch bản đã được ấp ủ suốt ba năm, đạo diễn Minh Beta cài cắm nhiều yếu tố văn hóa Việt trong Mùi Phở.

Phim dự kiến khởi chiếu tại Bắc Mỹ vào giữa tháng 3. 3388 Films cũng sẽ phát hành tác phẩm tại châu Âu, Australia, New Zealand và Nhật Bản. Trong khi đó, Lotte Entertainment phụ trách các thị trường quốc tế còn lại./.

Nguồn: Tạp chí Người Hà nội

The post Phim “Mùi phở” chuẩn bị được công chiếu ở nhiều quốc gia appeared first on Trung tâm Điện ảnh Văn hóa, Thể thao và Du lịch Việt Nam.

Ngay trước thời điểm chính thức công chiếu, Quỷ Nhập Tràng 2 đã tạo nên cột mốc chưa từng có trong lịch sử dòng phim kinh dị Việt Nam khi vượt mốc 90.000 vé bán sớm với doanh thu hơn 6,4 tỷ đồng, trở thành phim kinh dị Việt có lượng vé đặt trước cao nhất mọi thời đại. Thành tích này không chỉ vượt qua kỷ lục của phần đầu mà còn cho thấy sức hút mạnh mẽ của thương hiệu từng gây chấn động phòng vé năm 2025

Quỷ Nhập Tràng 2 vừa lập kỷ lục vé bán sớm của dòng phim kinh dị Việt

Ngay từ khi hệ thống rạp trên toàn quốc mở bán vé, nhiều suất chiếu sớm đã nhanh chóng kín chỗ chỉ sau thời gian ngắn. Theo ghi nhận từ các cụm rạp, suất chiếu đặc biệt ngày 12/3, trước ngày công chiếu chính thức 13/3, liên tục cháy vé, cho thấy mức độ quan tâm lớn của khán giả đối với phần phim tiền truyện được mong đợi này.

Thành tích ấn tượng này đến trong bối cảnh phần đầu của Quỷ Nhập Tràng từng đạt hơn 150 tỷ đồng doanh thu, trở thành phim kinh dị Việt ăn khách nhất lịch sử. Khi ra mắt vào năm 2025, bộ phim gây bão phòng vé nhờ câu chuyện tâm linh nặng đô, không khí rùng rợn đậm màu sắc văn hóa bản địa và màn thể hiện đầy ám ảnh của Khả Như.

Sự thành công đó đã tạo nền tảng vững chắc để ê-kíp tiếp tục phát triển phần hai. Lần trở lại này, đạo diễn Pom Nguyễn chọn hướng đi khác khi đưa câu chuyện quay ngược thời gian, khai thác quá khứ của nhân vật Minh Như và những bí mật đen tối ẩn giấu trong gia đình cô.

Trong Quỷ Nhập Tràng 2, Minh Như (Khả Như) trở về xưởng nhuộm của gia đình sau nhiều năm bị xua đuổi. Những ký ức tưởng chừng đã bị chôn vùi bất ngờ trỗi dậy khi hàng loạt hiện tượng ma quái liên tiếp xảy ra. Cô buộc phải đối diện với sự thật về cái chết bí ẩn của mẹ, cùng một giao ước đẫm máu trong quá khứ đã kéo cả gia tộc vào vòng xoáy lời nguyền.

Bi kịch bắt đầu khi Mỹ Ngọc (Ngọc Hương), em gái của Minh Như, bị một thế lực tà ác chiếm giữ. Từ đó, những sự kiện kinh hoàng liên tiếp xảy ra trong gia đình, biến ngôi nhà quen thuộc thành nơi chứa đựng nỗi sợ hãi.

Ngoài Khả Như, phần hai tiếp tục có sự góp mặt của Quang Tuấn, Vân Dung, Doãn Quốc Đam, Đào Anh Tuấn, Phương Bình cùng gương mặt mới Ngọc Hương. Sự kết hợp giữa dàn diễn viên thực lực và những nhân tố mới được kỳ vọng mang lại màu sắc khác biệt cho phần phim lần này.

Khả Như tiếp tục chứng minh khả năng diễn xuất trong những phân đoạn tâm lý nặng, khi nhân vật Minh Như phải giằng xé giữa nỗi sợ hãi và những bí mật quá khứ. Trong khi đó, Quang Tuấn, được khán giả gọi là “ông hoàng kinh dị” của màn ảnh Việt, vẫn để lại dấu ấn với những khoảnh khắc căng thẳng và đầy ám ảnh.

Lần tái xuất này, Quỷ Nhập Tràng 2 được gắn nhãn T18, cho thấy mức độ kinh dị được đẩy lên rõ rệt. Bên cạnh yếu tố tâm linh, phim còn đào sâu vào mối quan hệ gia đình, những bí mật bị che giấu và hệ quả của những lựa chọn sai lầm trong quá khứ.

Bối cảnh xưởng nhuộm với những tấm vải treo lơ lửng trong không gian u tối tạo nên hiệu ứng thị giác đặc biệt, giúp tăng cảm giác rùng rợn và bí ẩn cho câu chuyện. Nhạc nền, âm thanh bất ngờ cùng các hiệu ứng hình ảnh được đầu tư kỹ lưỡng nhằm mang đến trải nghiệm điện ảnh mạnh mẽ hơn cho khán giả.

Không chỉ gây chú ý bởi yếu tố kinh dị, bộ phim còn được đánh giá cao khi tiếp tục khai thác văn hóa tâm linh Việt Nam và những câu chuyện dân gian quen thuộc, tạo nên bản sắc riêng cho dòng phim kinh dị nội địa.

Trong buổi premiere diễn ra tại TP.HCM, sự kiện đã thu hút nhiều nghệ sĩ, đạo diễn và nhà sản xuất trong ngành điện ảnh đến chúc mừng ê-kíp. Không khí thảm đỏ sôi động cho thấy sức hút của thương hiệu Quỷ Nhập Tràng đối với cả giới chuyên môn lẫn khán giả.

Những phản hồi đầu tiên từ các suất chiếu báo chí cho thấy phần hai “nặng đô” hơn rõ rệt, với nhiều cảnh hù dọa, trục quỷ và những phân đoạn rùng rợn khiến khán phòng liên tục vang lên tiếng giật mình.

Từ một hiện tượng phòng vé năm 2025, Quỷ Nhập Tràng giờ đây đang dần trở thành thương hiệu kinh dị hàng đầu của điện ảnh Việt. Với kỷ lục mới này, Quỷ Nhập Tràng 2 đang được kỳ vọng sẽ tiếp tục nối dài chuỗi thành tích ấn tượng của dòng phim kinh dị Việt Nam tại phòng vé.

Theo Ngọc Hân – Saostar.vn

The post Quỷ Nhập Tràng 2 lập kỷ lục mới cao nhất lịch sử về phim kinh dị Việt appeared first on Trung tâm Điện ảnh Văn hóa, Thể thao và Du lịch Việt Nam.