VHO – Chỉ hai ngày sau khi nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa ra đời, ngày 4.9.1945, Chính phủ lâm thời thành lập Quỹ Độc lập, mở đầu một hình thức huy động sức dân đặc biệt trong những ngày đầu xây dựng chính quyền mới. Cùng ngày này qua các năm, nhiều dấu mốc đáng nhớ cũng ghi dấu trong lịch sử giáo dục, lưu trữ, văn hóa, khoa học – công nghệ và đời sống nghệ thuật Việt Nam, bên cạnh những sự kiện có ảnh hưởng quốc tế.

Thành lập Quỹ Độc lập, huy động sức dân cho chính quyền cách mạng

Theo tư liệu Bảo tàng Lịch sử Quốc gia, ngày 4.9.1945, Bộ trưởng Bộ Nội vụ Võ Nguyên Giáp thay mặt Chính phủ lâm thời ký Sắc lệnh số 4/SL, lập tại Hà Nội và các tỉnh một quỹ mang tên “Quỹ Độc lập”, tiếp nhận tiền và vật phẩm nhân dân tự nguyện quyên giúp Chính phủ, ủng hộ nền độc lập quốc gia.

Trong hoàn cảnh ngân khố gần như trống rỗng, chính quyền cách mạng phải đồng thời giải quyết nạn đói, ổn định đời sống và bảo vệ thành quả độc lập, việc dựa vào sức dân có ý nghĩa đặc biệt. Từ Quỹ Độc lập, Chính phủ tiếp tục phát động “Tuần lễ Vàng” từ 17 đến 24.9.1945.

Phong trào đã quy đổi được khoảng 20 triệu đồng và 370 kg vàng, tạo nguồn lực quan trọng cho chính quyền non trẻ. Mốc này trở thành một biểu tượng về sức mạnh đại đoàn kết trong buổi đầu lập nước.

Thành lập Hội đồng Giáo dục trong những năm đầu kháng chiến

Theo tư liệu TTXVN, ngày 4.9.1949, Chủ tịch Hồ Chí Minh ký Sắc lệnh số 102/SL, thành lập Hội đồng Giáo dục để giúp Bộ Quốc gia Giáo dục ấn định chính sách và kế hoạch giáo dục. Hội đồng do Giáo sư Nguyễn Văn Huyên làm Chủ tịch, quy tụ nhiều trí thức, nhà khoa học và nhà giáo có uy tín.

Việc thành lập Hội đồng diễn ra trong thời kỳ cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp đang diễn ra, khi giáo dục vừa phải duy trì việc học tập, vừa phục vụ yêu cầu xây dựng xã hội mới và kháng chiến.

Sắc lệnh xác định rõ chức năng của Hội đồng là tham gia hoạch định chính sách, kế hoạch giáo dục, cho thấy ngay trong hoàn cảnh chiến tranh, Nhà nước vẫn dành sự quan tâm đến việc tổ chức và phát triển nền giáo dục quốc dân.

Cục Lưu trữ ra đời, đặt nền móng cho hệ thống lưu trữ quốc gia

Theo Cục Văn thư Lưu trữ nhà nước, ngày 4.9.1962, Hội đồng Chính phủ ban hành Nghị định số 102-CP, thành lập Cục Lưu trữ trực thuộc Phủ Thủ tướng để quản lý tập trung, thống nhất việc lưu trữ hồ sơ của Nhà nước. Đây là dấu mốc quan trọng trong quá trình hình thành hệ thống quản lý lưu trữ quốc gia.

Từ cơ quan ban đầu này, ngành Lưu trữ từng bước xây dựng hệ thống tổ chức, đội ngũ và nghiệp vụ bảo quản, thu thập, khai thác tài liệu.

Hiện bốn Trung tâm Lưu trữ quốc gia đang bảo quản hơn 33.000 mét giá tài liệu, trong đó có Mộc bản triều Nguyễn và Châu bản triều Nguyễn – hai Di sản tư liệu thế giới – cùng hai Bảo vật quốc gia là “Tập Sắc lệnh của Chủ tịch Chính phủ Lâm thời nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa 1945-1946” và “Sưu tập Phác thảo các mẫu Quốc huy Việt Nam của họa sĩ Bùi Trang Chước”. Những tư liệu này là nguồn sử liệu gốc có giá trị đặc biệt.

Nhà Trưng bày tội ác Mỹ-Ngụy mở cửa sau ngày đất nước thống nhất

Ngày 4.9.1975, “Nhà Trưng bày tội ác Mỹ-Ngụy” tại TP. Hồ Chí Minh mở cửa phục vụ công chúng. Đây là tiền thân của Bảo tàng Chứng tích Chiến tranh hiện nay.

Nhà trưng bày được thành lập nhằm lưu giữ những chứng tích về chiến tranh, phản ánh những tổn thất và hậu quả mà chiến tranh gây ra đối với Việt Nam. Sau đó, ngày 10.11.1990, nơi đây đổi tên thành “Nhà Trưng bày tội ác chiến tranh xâm lược”; đến ngày 4.7.1995 mang tên Bảo tàng Chứng tích Chiến tranh.

Hiện bảo tàng lưu giữ hơn 20.000 tài liệu, hiện vật và phim ảnh, trong đó hơn 1.500 tài liệu, hiện vật, phim ảnh được giới thiệu qua các chuyên đề. Từ một nhà trưng bày ra đời ngay sau chiến tranh, nơi đây trở thành địa chỉ giáo dục về lịch sử, hậu quả chiến tranh và giá trị của hòa bình.

“Mưa đỏ” chiếu tại Thành cổ Quảng Trị để tri ân các Anh hùng liệt sĩ

Tối 4.9.2025, phim “Mưa đỏ” được công chiếu miễn phí tại Khu di tích Quốc gia đặc biệt Thành cổ Quảng Trị trong chương trình tri ân các Anh hùng liệt sĩ và phục vụ nhân dân. Buổi chiếu do Điện ảnh Quân đội nhân dân phối hợp tổ chức, thu hút khoảng 5.000 khán giả.

Phim do NSƯT Đặng Thái Huyền đạo diễn, lấy cảm hứng từ sự kiện 81 ngày đêm chiến đấu bảo vệ Thành cổ Quảng Trị năm 1972. Tác phẩm kết hợp các cảnh quay thực địa với kỹ xảo điện ảnh, tái hiện không khí khốc liệt của chiến trường và đưa Hội nghị Paris vào mạch câu chuyện.

Việc đưa bộ phim trở lại chính không gian lịch sử mà tác phẩm tái hiện tạo nên một điểm nhấn đặc biệt: điện ảnh trở thành cầu nối giữa ký ức chiến tranh với công chúng đương đại, nhất là thế hệ trẻ.

Khởi công Lăng Khải Định, một công trình kiến trúc đặc biệt của Huế

Ngày 4.9.1920, công trình lăng vua Khải Định, thường gọi là Ứng Lăng, được khởi công trên núi Châu Chữ, cách trung tâm Huế khoảng 11 km. Công trình mất 11 năm xây dựng mới hoàn thành, dưới thời vua Khải Định.

Ứng Lăng gây ấn tượng bởi tổng thể vươn cao theo triền núi với 127 bậc cấp. Cung Thiên Định là công trình trung tâm, nổi bật với hệ thống trang trí cầu kỳ, đặc biệt là các phù điêu ghép sành sứ và thủy tinh nhiều màu. Kiến trúc lăng kết hợp nhiều ảnh hưởng nghệ thuật Đông – Tây, tạo nên diện mạo khác biệt so với nhiều công trình kiến trúc Nguyễn.

Ngày nay, Lăng Khải Định là một thành phần của Quần thể di tích Cố đô Huế, Di sản văn hóa thế giới được UNESCO ghi danh, đồng thời là một trong những điểm kiến trúc đặc sắc nhất của quần thể di tích này.

VNREDSat-1 được bàn giao, mở rộng năng lực quan sát Trái đất

Ngày 4.9.2013, hệ thống vệ tinh viễn thám VNREDSat-1 được bàn giao chính thức cho Việt Nam sau hơn ba tháng kể từ khi vệ tinh quan sát Trái đất đầu tiên của Việt Nam được phóng lên quỹ đạo.

Hệ thống do Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam tiếp nhận từ nhà tổng thầu EADS Astrium của Pháp để đưa vào vận hành, khai thác. Sự kiện đánh dấu bước tiến quan trọng của Việt Nam trong lĩnh vực công nghệ vũ trụ và quan sát Trái đất.

VNREDSat-1 cung cấp ảnh viễn thám phục vụ nhiều lĩnh vực như quản lý tài nguyên, môi trường, phòng chống thiên tai và nghiên cứu khoa học. Đáng chú ý, việc vận hành hệ thống giúp Việt Nam từng bước làm chủ năng lực khai thác, xử lý dữ liệu ảnh vệ tinh phục vụ các khu vực trên lãnh thổ. Đến nay, Trung tâm Vũ trụ Việt Nam vẫn xác định VNREDSat-1 là một trong những hệ thống vệ tinh quan sát Trái đất do Việt Nam quản lý, khai thác.

Giorgio Armani qua đời, khép lại một kỷ nguyên thời trang Italy

Ngày 4.9.2025, Giorgio Armani, nhà thiết kế sáng lập và là linh hồn của thương hiệu Armani, qua đời tại Milan. Tập đoàn Armani xác nhận ông ra đi thanh thản bên gia đình, sau gần 50 năm gắn bó và định hình thương hiệu thời trang mang tên mình.

Armani được biết đến với phong cách tối giản, thanh lịch và khả năng đưa thời trang Italy trở thành một phần của văn hóa đại chúng toàn cầu. Ông không chỉ xây dựng một đế chế thời trang mà còn mở rộng dấu ấn sang thiết kế nội thất, khách sạn, điện ảnh và nhiều hoạt động văn hóa tại Milan.

Sự nghiệp của Armani gắn với quan niệm thời trang không đơn thuần là quần áo mà là một lối sống. Việc ông qua đời ở tuổi 91 khép lại hành trình của một trong những nhà thiết kế có ảnh hưởng nhất thế giới thời trang đương đại.