VHO – Trường THPT chuyên Quốc Học (TP. Huế) là cái nôi đào tạo nhiều nhân tài cho đất nước. Nơi đây, chàng thanh niên Nguyễn Tất Thành đã từng theo học và sớm giác ngộ tinh thần yêu nước.
Trường Quốc Học được thành lập theo Dụ của vua Thành Thái vào ngày 23.10.1896 và Nghị định ngày 18.11.1896 của Phủ Toàn quyền Đông Dương. Đây là trường Pháp – Việt chính yếu của toàn xứ Đông Dương.
Năm 1906, cụ Nguyễn Sinh Sắc vào Kinh đô Huế nhậm nhức và đưa thêm 2 người con trai là Nguyễn Tất Đạt và Nguyễn Tất Thành theo cùng.
Từ năm 1906 – 1908, Nguyễn Tất Thành theo học Trường Tiểu học Pháp – Việt Đông Ba và đạt học sinh xuất sắc của trường. Kỳ thi Primaire 1908, chàng thanh niên Nguyễn Tất Thành thi vượt cấp vào học lớp đệ nhị niên trung học của Trường Quốc Học, niên khóa 1908 – 1909.
Tại Trường Quốc Học, Nguyễn Tất Thành có điều kiện tiếp thu nền văn minh phương Tây sâu sắc hơn, và cũng hiểu rõ hơn bản chất khai hoá mị dân của khẩu hiệu “Tự do – Bình đẳng – Bác ái” mà thực dân Pháp đang rao giảng.
Đầu thế kỷ XX, phong trào yêu nước do các cụ Phan Bội Châu, Phan Chu Trinh, Lương Văn Can… khởi xướng đã tác động rất lớn đến nhận thức của Nguyễn Tất Thành; anh đã tham gia làm liên lạc cho các tổ chức yêu nước và vận động bạn cùng lớp ủng hộ các phong trào yêu nước. Sau đó, chàng thanh niên Nguyễn Tất Thành quyết định rời trường, đi vào phía Nam để ra nước ngoài tìm đường cứu nước.
Những năm sau đó, nhiều thanh niên yêu nước và sau này là những vị lãnh đạo của Đảng và Nhà nước cũng theo học tại Trường Quốc Học.
Có thể kể đến như: Tổng Bí thư Trần Phú, Tổng Bí thư Hà Huy Tập, Tổng Bí thư Lê Duẩn, Thủ tướng Phạm Văn Đồng… cùng nhiều nhà cách mạng nổi tiếng như Đại tướng Võ Nguyên Giáp, nhà thơ Tố Hữu, Đại tướng Mai Chí Thọ, Bộ trưởng Bộ VHTT Trần Hoàn …
Năm 1975, sau khi thống nhất đất nước, Trường THPT Quốc Học trở thành ngôi trường xã hội chủ nghĩa, nơi thu hút và đào tạo học sinh năng khiếu của tỉnh Thừa Thiên Huế (nay là TP. Huế) nói chung và các địa phương lân cận, góp phần đào tạo nhân tài cho đất nước.
Năm 1990, nhân dịp kỉ niệm 100 năm Ngày sinh của Chủ tịch Hồ Chí Minh (19.5.1890 – 19.5.1990), Bảo tàng Hồ Chí Minh TP. Huế và Trường Quốc Học đã dựng tượng người học trò xuất sắc Nguyễn Tất Thành ở ngay vị trí trung tâm của trường. Trường Quốc Học tự hào đã góp phần bồi đắp nên một nhân cách lớn, một bản lĩnh lớn, một lãnh tụ thiên tài cho dân tộc – Chủ tịch Hồ Chí Minh.
Trường Quốc Học cũng được Bộ VHTT (nay là Bộ VHTTDL) xếp hạng là Di tích lịch sử cấp quốc gia vào năm 1990; được Thủ tướng Chính phủ xếp hạng Di tích cấp quốc gia đặc biệt theo Quyết định 2280/QĐ-TTg ngày 31.12.2020.
Ngay bên phải khuôn viên trường là Nhà lưu niệm Bác Hồ và truyền thống Trường Quốc Học Huế. Nơi đây đã trở thành địa chỉ thường xuyên được du khách đến tham quan, tìm hiểu mỗi khi dừng chân ở ngôi trường giàu truyền thống này.
Tầng 2 của khu nhà là không gian trưng bày những hình ảnh, tư liệu giới thiệu về cuộc đời của Chủ tịch Hồ Chí Minh khi còn là chàng thanh niên Nguyễn Tất Thành đang theo học tại trường.
Trong lịch sử 130 năm đầy tự hào của trường, đã có nhiều nhà giáo ưu tú nổi tiếng của đất nước tham gia giảng dạy tại Trường Quốc Học.
Có thể kể đến như giáo sư, họa sĩ Lê Văn Miến (quê Nghệ An) – là một trong những thầy giáo từng dạy anh thanh niên Nguyễn Tất Thành; thầy Võ Liêm Sơn (quê Hà Tĩnh) – bạn học của Nguyễn Tất Đạt, Nguyễn Tất Thành, ông dạy Hán văn và Việt văn Trường Quốc Học từ năm 1919, lãnh đạo các chi bộ Đảng Tân Việt tại trường giai đoạn 1928 – 1929; giáo sư Đặng Thai Mai, giáo sư Nguyễn Lân…
Những năm qua, thầy và trò Trường THPT chuyên Quốc Học đã không ngừng rèn luyện, thi đua học tập tốt và tích cực tham gia những phong trào đoàn, lan tỏa các hoạt động xã hội nhân văn.
Đến nay, trường đã có hàng trăm học sinh đạt giải kỳ thi Học sinh giỏi quốc gia, giành được nhiều huy chương tại các kỳ thi quốc tế; đặc biệt, học sinh của trường đã có đủ huy chương của 5 môn (gồm: Toán, Hóa học, Sinh học, Vật lý, Tin học) tại kỳ thi Olympic quốc tế.
Thầy Nguyễn Phú Thọ, Hiệu trưởng Trường chuyên THPT Quốc Học chia sẻ: Phát huy truyền thống của ngôi trường có bề dài lịch sử, đặc biệt là nơi Chủ tịch Hồ Chí Minh kính yêu và nhiều lãnh đạo Đảng, Nhà nước đã từng học, thầy và trò của Trường Quốc Học luôn nỗ lực học tập, rèn luyện và làm theo lời Bác để phát huy những thế mạnh của mình.
Các em học sinh được trau dồi kiến thức, rèn luyện kỹ năng toàn diện để tạo nền tảng trở thành những người có ích, đóng góp xây dựng quê hương, đất nước.
