VHO – Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế đang hoàn thiện hồ sơ, thủ tục để sớm triển khai phục hồi công trình chính Thái Tổ Miếu (Đại Nội Huế) với tổng mức đầu tư dự kiến hơn 220 tỉ đồng.
Ngày 3.8, Ban Quản lý dự án Di tích Cố đô Huế cho biết, công tác tu bổ, tôn tạo di tích Thái Miếu (giai đoạn 1) đợt 1 đã đạt khoảng 80% khối lượng. Phấn đấu đến cuối năm 2026, đợt 1 của dự án sẽ hoàn thành, vượt tiến độ khoảng 20 tháng.
Cùng với đó, Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế cũng đã cơ bản hoàn thiện việc nghiên cứu, sưu tầm tư liệu lịch sử để phục hồi công trình chính Thái Tổ Miếu. Các đơn vị đang thực hiện các hồ sơ, thủ tục theo quy định để sớm triển khai đợt 2, ngay khi hoàn thành công việc của đợt 1.
Dự án “Bảo quản, tu bổ, phục hồi và tôn tạo tổng thể di tích Thái Miếu” (giai đoạn 1) được HĐND tỉnh Thừa Thiên Huế – nay là TP. Huế phê duyệt chủ trương đầu tư từ năm 2021 với kinh phí hơn 272 tỉ đồng. Sau đó, UBND TP. Huế phê duyệt triển khai phân kỳ theo 2 đợt.
Đợt 1, dự án có tổng mức kinh phí 52 tỉ đồng, tập trung phục hồi nền móng Thái Tổ Miếu, tu bổ và phục hồi Thái Miếu Môn, Quang Hy Môn, Diên Hy Môn, Hiển Thừa Môn, Túc Tướng Môn, chỉnh trang cảnh quan, hạ tầng kỹ thuật, sân vườn, cây xanh…
Đồng thời bảo vệ dấu tích, nền móng các công trình chưa thực hiện đầu tư trong giai đoạn 1 của dự án gồm: Tả – Hữu Tùng Tự, Mục Tư Điện, Thổ Công Từ, Tuy Thành Các.
Đến nay, nhiều hạng mục cơ bản hoàn thành như nền móng Thái Tổ Miếu đạt 92%, bình phong 99%, Hiển Thừa Môn và Túc Tướng Môn cùng đạt 99%, tường thành đạt 93%.
Theo Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế, quá trình thi công phát sinh nhiều nội dung liên quan đến cấu tạo, chi tiết kiến trúc và hoa văn trang trí, buộc chủ đầu tư phải tổ chức lấy ý kiến các chuyên gia và cơ quan chuyên môn để điều chỉnh thiết kế theo quy định.
Cùng với đó, tác động của đợt mưa lũ lớn vào cuối tháng 10 và đầu tháng 11.2025 cũng ảnh hưởng tiến độ thi công các hạng mục hạ tầng kỹ thuật, sân đường và cảnh quan.
Đối với đợt 2 của giai đoạn 1, dự án sẽ tập trung phục hồi công trình chính Thái Tổ Miếu với mức đầu tư hơn 220 tỉ đồng. Dự kiến khởi công vào đầu năm 2027 và sẽ hoàn thành trong vòng 4 năm.
Tổng thể di tích Thái Miếu là một tổ hợp kiến trúc khá lớn với 13 hạng mục công trình, được bố trí đúng theo nguyên tắc chung của kiến trúc triều Nguyễn. Trong đó, Thái Tổ Miếu là công trình kiến trúc gỗ có quy mô lớn nhất bên trong Hoàng thành Huế với 15 gian, 2 chái (gồm tiền điện và chính điện).
Thái Miếu là một trong năm miếu thờ quan trọng của triều Nguyễn được xây dựng sớm nhất ở Hoàng thành Huế và từng là nơi thờ 9 chúa Nguyễn. Đối xứng với Thái Miếu qua trục thần đạo là Thế Miếu – nơi thờ các vị vua triều Nguyễn.
Trải qua nhiều giai đoạn lịch sử, Thái Miếu được tu sửa và xây dựng bổ sung thêm một số công trình cùng với các chức năng khác nhau. Đến năm 1947, Thái Miếu bị phá hủy còn lại một số hạng mục, riêng công trình chính Thái Tổ Miếu chỉ còn nền móng.
Khoảng năm 1972, Hội đồng Trị sự Nguyễn Phước tộc, đứng đầu là bà Từ Cung (mẹ của cựu hoàng Bảo Đại) đã quyên góp và dựng lại một tòa nhà 5 gian 2 chái trên nền cũ ngôi điện chính để làm nơi thờ tự các chúa Nguyễn.
Tuy nhiên, nhiều năm sau đó công trình cũng xuống cấp, hư hại nghiêm trọng nên án thờ các chúa Nguyễn được chuyển về di tích Triệu Miếu (nằm phía Bắc của Thái Miếu).
Công trình chính Thái Tổ Miếu được xây dựng trên nền móng diện tích 1.917m2 (71m x 27m). Trong đợt 2, dự án sẽ tiến hành phục hồi toàn bộ công trình theo yếu tố nguyên gốc: phục hồi hệ khung gỗ, hệ mái, ván, vách, trần, cửa đi bằng gỗ nhóm II; sơn son thếp vàng bề mặt cấu kiện gỗ; phục hồi mái lợp ngói âm dương tráng men vàng; phục hồi toàn bộ các con giống và họa tiết trang trí; phục hồi nội thất…
Theo Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế, dự án “Bảo quản, tu bổ, phục hồi và tôn tạo tổng thể di tích Thái Miếu” (giai đoạn 1) nhằm góp phần hoàn thiện công tác bảo tồn, phục hồi tổng thể Hoàng thành Huế và giữ gìn cụm di sản kiến trúc độc đáo, có giá trị lịch sử. Đồng thời, trả lại không gian thờ cúng vào hàng Đại tự của triều Nguyễn, phục hồi một phần văn hóa phi vật thể cung đình xưa.
